De Gezondheidsraad heeft als vaste taak om voor Nederland de Richtlijnen goede voeding te formuleren. Deze worden periodiek bijgesteld op basis van de laatste stand van de wetenschap. De Gezondheidsraad stelt ook normen voor energie en voedingsstoffen vast. Ook van deze voedingsnormen gaat de raad periodiek na of aanpassing nodig is. Daarnaast adviseert de raad over het gebruik van voedingssupplementen en over actuele thema’s op het gebied van voeding, zoals voedselkeuzelogo’s en de eiwittransitie. De raad besteedt daarbij steeds meer aandacht aan maatschappelijke aspecten en de milieu-impact van de voeding. De voedingsadviezen zijn gericht op de algemene bevolking en op specifieke groepen, zoals zwangeren, (jonge) kinderen en groepen met specifieke aandoeningen. De Gezondheidsraad betrekt in zijn advisering de voedingsrichtlijnen van andere Europese landen en de voedingsnormen van de European Food Safety Authority (EFSA).
Ik vind het belangrijk dat mensen er wat mee kunnen
Beeld: © Gezondheidsraad / Fred Libochant
Lisette Brink is namens het Voedingscentrum waarnemer bij de vaste commissie Voeding van de Gezondheidsraad. Zij vertelt over de Richtlijnen goede voeding die in december 2025 zijn gepubliceerd en de vertaalslag die het Voedingscentrum maakt om de richtlijnen bruikbaar te maken voor consumenten en professionals.
Grensvlak
‘Ik ben van oorsprong voedingskundige en ik heb mijn hele werkzame leven in de voeding gewerkt, eerst in het onderzoek waar ik me heb beziggehouden met het effect van voeding op ziekte en gezondheid, later met de onderbouwing van de communicatie hierover. Ik vind mijn werk ontzettend leuk want de kennis over voeding die ik heb, kan ik gewoon toepassen, elke dag weer. Ik heb altijd gewerkt op het grensvlak van wetenschap en toepassing, omdat ik het belangrijk vind dat mensen er wat mee kunnen.’
18 miljoen smaken
‘Het Voedingscentrum is verantwoordelijk voor het vertalen van wetenschappelijke adviezen naar meer praktische handvatten voor consumenten en professionals. De Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad vormen daarvoor een belangrijke basis. Wij zetten wetenschappelijke kennis om naar een concreet voedingspatroon en naar praktische tools, recepten en weekmenu’s. Daarbij kijken we ook naar wat herkenbaar is voor de consument want: 18 miljoen mensen,18 miljoen smaken.’
Schijf van Vijf
‘Het Voedingscentrum verwacht in april 2026 de vernieuwde Schijf van Vijf uit te brengen. Hierbij integreren we de Richtlijnen goede voeding 2025 met de voedingsnormen en indicatoren voor duurzaamheid en veiligheid. Dan kom je tot een Schijf van Vijf die staat voor gezond en veilig eten en die nog beter past binnen de draagkracht van de aarde. In de vernieuwde Schijf van Vijf zul je de beweging naar meer plantaardige voeding dan ook zeker terugzien, dus minder vlees en meer peulvruchten. De Richtlijnen goede voeding en de Schijf van Vijf zijn erg met elkaar verweven. Je hebt enerzijds de wetenschap en anderzijds de vertaling en uitwerking. Ik denk daarom dat het goed zou zijn om ze de volgende keer gelijktijdig naar buiten te brengen want dan bied je consumenten en professionals gelijk handelingsperspectief.’
Grote stappen
‘De wetenschap is op zich helder: minder vlees en meer plantaardig voedsel is gezonder en duurzamer. Dat staat als een paal boven water. Maar er moeten heel grote stappen gezet worden om gezond eten ook in de toekomst mogelijk te maken. Dat is iets wat je niet alleen met goede voorlichting kunt oplossen en je kunt dat niet allemaal op de schouders van consumenten leggen. Er is veel meer nodig en ik vind dat hier ook een belangrijke rol ligt voor bijvoorbeeld de overheid en fabrikanten om ervoor te zorgen dat de omgeving gezonder wordt en producten gezonder worden. En dat kinderen misschien minder blootgesteld worden aan marketing van ongezonde producten. Er zijn heel veel stappen die ook daar gezet moeten worden.’
Afwegingen
‘Ik vind het heel waardevol om als waarnemer bij de commissie Voeding aanwezig te zijn. Je ziet dat onderwerpen tijdens de commissievergaderingen vanuit alle mogelijke invalshoeken worden bekeken en dan begrijp je veel beter de afwegingen die gemaakt worden om tot een richtlijn te komen en welke discussies erachter liggen. Dat helpt ook heel erg bij de doorvertaling die wij als Voedingscentrum maken. Neem nu bijvoorbeeld de richtlijn van 100 gram duurzame vis per week. Ik weet dat het misschien ietsje gezonder is om ietsje meer vis te eten, maar bijvoorbeeld de schaarste van vis is ook heel belangrijk om mee te wegen om ervoor te zorgen dat mensen ook in de toekomst vis kunnen blijven eten. Door bij die afwegingen aanwezig te zijn, kan ik dat soort dingen goed uitdragen en uitleggen.’
Dr. ir. Lisette Brink is expert Voeding en Gezondheid bij het Voedingscentrum en sinds 2019 waarnemer bij de commissie Voeding van de Gezondheidsraad.
Beeld: © Gezondheidsraad / Wiebe Kiestra
‘Bij de voedingsrichtlijnen om chronische ziektes te voorkomen weten we nu dat die niet ongunstig, en vaak zelfs gunstig zijn voor de milieu-impact. We proberen zo concreet mogelijk aan te geven welke hoeveelheden voeding aantoonbaar gezond voor je zijn. Voor voedingsvoorlichting zijn diverse Gezondheidsraadadviezen belangrijk, maar het advies Richtlijnen voor goede voeding zet wel de toon. Dit is het resultaat van een samenwerking tussen enorm veel mensen: de commissie, werkgroepen, beraadsgroep, secretarissen en andere deskundigen en collega’s. Iedereen heeft een onmisbare rol.’
Caroline Spaaij is wetenschappelijk secretaris van de commissie Voeding van de Gezondheidsraad en werkte mee aan het advies Richtlijnen goede voeding: eiwitbronnen en voedingspatronen 2025.