Missie en visie

Missie: een wetenschappelijke basis aanreiken voor effectief en verantwoord gezondheidsbeleid

De Gezondheidsraad ondersteunt de ontwikkeling van effectief en verantwoord beleid door regering en parlement te adviseren op het brede terrein van de volksgezondheid. De raad baseert zijn adviezen op een onafhankelijke beoordeling en zorgvuldige weging van wetenschappelijk onderzoek. Zo reikt de raad een betrouwbare basis aan voor goed geïnformeerde beleidskeuzes, in het belang van een gezonde samenleving, nu en in de toekomst.

Visie

Wetenschap onmisbaar voor beleidskeuzes rond volksgezondheid

In de visie van de Gezondheidsraad is wetenschap onmisbaar voor beleidskeuzes rond volksgezondheid. Wetenschap kan onder meer feiten onderscheiden van aannames, bijvoorbeeld over gezondheidsrisico’s en manieren om die te beperken. Om wetenschap te kunnen benutten voor de ontwikkeling van beleid is wel een vertaalslag nodig. Het vraagt bijvoorbeeld om een integratie van wetenschappelijke inzichten uit verschillende wetenschapsgebieden. En om te bepalen hoe stellig conclusies getrokken kunnen worden, is een beoordeling nodig van de gehanteerde onderzoeksmethoden.
De vertaalslag van wetenschap naar beleid vindt plaats in een bepaalde beleidscontext. Van belang is bijvoorbeeld dat de bescherming en bevordering van de volksgezondheid vaak meerdere beleidsterreinen raakt, en een afweging vereist van uiteenlopende maatschappelijke belangen. Bovendien gaan volksgezondheidsvraagstukken vaak gepaard met wetenschappelijke onzekerheden en bestaan er regelmatig verschillende perspectieven op zowel de aard van het probleem als op mogelijke oplossingen. Tegelijkertijd staat het vertrouwen in instituties en in wetenschappelijke kennis onder druk, terwijl maatschappelijke debatten over gezondheid vaker gepolariseerd verlopen. In deze context ziet de Gezondheidsraad het als zijn rol om de stand van wetenschap onafhankelijk te duiden, dat wil zeggen: te beoordelen, te wegen en te vertalen naar adviezen. Op die manier, als een brug tussen wetenschap en beleid, reikt de Gezondheidsraad een betrouwbare basis aan voor de ontwikkeling van effectief beleid dat op een verantwoorde manier een gezonde samenleving bevordert.

Voor effectief en verantwoord beleid

Vanuit de wetenschap adviseert de Gezondheidsraad enerzijds ten behoeve van de effectiviteit van beleid. Hiertoe brengt de raad bijvoorbeeld de omvang van een gezondheidsprobleem in kaart, en de factoren die op dit gezondheidsprobleem inwerken. Ook analyseert de raad wat effectieve strategieën zijn om een bepaalde ziektelast terug te dringen of gezondheidswinst te realiseren. De raad weegt daarbij ook de nadelen van mogelijke maatregelen mee, zoals bijwerkingen van vaccinaties, of onnodige ongerustheid in het geval van een bevolkingsonderzoek. 

Anderzijds omvat een wetenschappelijke basis voor beleidsafwegingen volgens de raad ook een analyse van relevante ethische en juridische argumenten en eventuele conflicten daartussen. De raad laat zien welke normatieve waarden een rol spelen of zouden moeten spelen bij een bepaald gezondheidsvraagstuk, zoals rechtvaardigheid, bijvoorbeeld in relatie tot verschillen in gezondheid, en respect voor autonomie, bijvoorbeeld als het gaat over het kunnen maken van eigen keuzes. De raad maakt daarmee inzichtelijk hoe relevante normatieve aspecten in samenhang gewogen kunnen of moeten worden om te komen tot beleid dat niet alleen effectief is, maar ook verantwoord.

Onafhankelijk, multidisciplinair en transparant

Om een betrouwbare basis te kunnen blijven bieden voor de ontwikkeling van effectief en verantwoord gezondheidsbeleid is het in de visie van de Gezondheidsraad van belang om onafhankelijk en transparant te werk te gaan bij het verzamelen en duiden van de beschikbare wetenschappelijke informatie. De Gezondheidsraad integreert daarbij kennis uit verschillende disciplines. Volksgezondheidsvraagstukken raken immers veel verschillende wetenschapsgebieden, van het medische, biologische en gedragswetenschappelijke tot het juridische, ethische en bestuurskundige. De raad besteedt daarbij veel aandacht aan de methodologische kwaliteit van het onderzoek waarmee wetenschappelijk bewijs is verkregen. Daarnaast besteedt de raad expliciet aandacht aan onzekerheden in het wetenschappelijk bewijs, verschillen van inzicht binnen relevante wetenschapsterreinen, dilemma’s bij de weging van bewijs, en gaten in de beschikbare wetenschappelijke kennis. Dit beschrijft de raad op een toegankelijke manier, zodat het ook voor niet-wetenschappers te begrijpen is.

Omgevingsbewust en beleidsrelevant

In zijn adviezen heeft de Gezondheidsraad ook oog voor de context waarop de adviezen betrekking hebben, en de eisen die dat stelt aan beleid. Adviezen van de Gezondheidsraad zijn beleidsrelevant en omgevingsbewust. Zo is het belangrijk dat in de wetenschappelijke basis die de Gezondheidsraad aanreikt, de uiteenlopende perspectieven op een bepaald probleem zijn afgewogen. Inzicht in die perspectieven verkrijgt de Gezondheidsraad niet alleen uit de wetenschap. Waar nodig organiseert de raad bijvoorbeeld ook bijeenkomsten om betrokkenen uit de praktijk te raadplegen.
Daarnaast houdt de raad zoveel mogelijk rekening met maatschappelijke en beleidsmatige aspecten die van belang zijn voor beleidsontwikkeling, zoals draagvlak, uitvoerbaarheid van maatregelen en duurzaamheid. Ook daarvoor benut de raad uiteraard de beschikbare wetenschappelijke kennis.