Onafhankelijkheid

De Gezondheidsraad adviseert onafhankelijk. Dat betekent dat de adviezen de stand van wetenschap over het voetlicht brengen, niet vertekend door belangen van mensen of organisaties. Transparantie over mogelijke belangen is daarom een belangrijk vereiste.

Openheid en afweging

Belangen kunnen er altijd zijn. Wetenschappers vergaren hun kennis vaak met onderzoeksgeld van universiteiten, researchfondsen en andere bronnen. Om zo goed mogelijke adviezen af te leveren maakt de Gezondheidsraad gebruik van topexperts. Deze deskundigen leveren geregeld ook hun specifieke expertise aan andere instanties, zoals patientenorganisaties, overheden of het bedrijfsleven. Dat iemand verschillende rollen en contacten heeft hoeft niet per se een probleem te zijn. Als algemene eis geldt dat een commissielid geen direct persoonlijk of financieel belang mag hebben bij een bepaald advies. De raad zorgt ervoor dat mogelijke belangen transparant zijn. Altijd vindt een bewuste afweging plaats of er geen belangenconflict kan ontstaan en of er voldoende tegenwicht is voor eventuele belangen binnen een commissie.

Procedure bij benoeming tot lid van de raad, beraadsgroep of commissie

Alle deskundigen die bijdragen aan het werk van de raad vullen een belangenverklaring in. Hoe uitgebreid deze is hangt af van de rol die ze gaan vervullen en de invloed die ze daarin hebben op de advisering door de raad.

• Bij de benoeming tot lid van de Gezondheidsraad tekenen kandidaten een verklaring waarin zij aangeven geen belemmering te zien om als onafhankelijk deskundige in de raad te worden benoemd
• Leden van een beraadsgroep geven verder op welke hoofd- en nevenfuncties zij vervullen
• Deskundigen die lid worden van een commissie vullen een uitgebreide verklaring in en verstrekken ook informatie over verkregen onderzoeksgelden en mogelijke persoonlijke financiële belangen. Op basis hiervan besluit de leiding van de Gezondheidsraad of iemand wel of niet kan deelnemen aan een commissie. Bij de installatievergadering vindt bespreking plaats van alle verklaringen, zodat de leden op de hoogte zijn van elkaars nevenfuncties en belangen.

De belangenverklaringen worden periodiek geactualiseerd, zijn openbaar en worden binnenkort gepubliceerd op de website.

Inbreng als adviseur of waarnemer

Soms zijn er op een specialistisch gebied maar weinig deskundigen. Als hun inbreng in een advies niet gemist kan worden, maar er sprake is van de schijn van belangenverstrengeling waardoor ze geen commissielid kunnen worden, is een optreden als adviseur een optie. Een adviseur levert eenmalig inbreng of woont een deel van de beraadslagingen bij, maar heeft geen stemrecht en is niet medeverantwoordelijk voor de inhoud van het advies.

Ook is het mogelijk dat de commissie een hoorzitting organiseert om kennis te kunnen nemen van de expertise en ervaring van belanghebbende bedrijven of maatschappelijke organisaties. De commissie kan deze inbreng vervolgens meewegen in het adviesproces.

In de regel wordt een ambtelijk waarnemer toegevoegd aan een commissie. Deze levert de overheidsinformatie die nodig is voor een effectief adviesproces en heeft geen zeggenschap over het advies.