Opsporing verzocht? Screening in de huisartspraktijk

Er komen steeds meer mogelijkheden om bij mensen die geen klachten hebben, ziektes of afwijkingen vroegtijdig op te sporen en te behandelen. De huisartspraktijk lijkt daarvoor de ideale plaats en hoewel veel huisartsen vooralsnog terughoudend zijn, mag verwacht worden dat preventief onderzoek een steeds grotere rol gaat spelen in hun praktijk. Preventief onderzoek of screening wordt meestal ongevraagd aangeboden, en dat lijkt minder goed verenigbaar met het ideaal van vraaggerichte zorg. Mede daardoor zijn sommige huisartsen veel minder actief in hun opsporingsactiviteiten dan anderen. Is die variëteit een bezwaar? Als huisartsen meer mogelijkheden voor preventief onderzoek gaan aanbieden, lijkt er sprake te zijn van een accentverschuiving in hun rol: ze worden meer nadrukkelijk ook een gezondheidsmonitor die op de hoogte is van gezondheidstoestand en risicoprofielen van de mensen in hun praktijk en die ingrijpt als daar aanleiding toe is. Is dat een wenselijke ontwikkeling? In dit signalement komen verschillende voorbeelden van vroege opsporing in de huisartspraktijk aan bod en worden ethische kwesties en valkuilen gesignaleerd die juist voor de huisartspraktijk relevant zijn.

Commissie

Samenstelling Beraadsgroep Gezondheidsethiek en Gezondheidsrecht:

• prof. dr JA Knottnerus; Gezondheidsraad, Den Haag, voorzitter
• prof. mr JKM Gevers, hoogleraar gezondheidsrecht; AMC, Universiteit van Amsterdam, vicevoorzitter
• prof. dr ID de Beaufort, hoogleraar medische ethiek; ErasmusMC, Rotterdam
• dr GCML Christiaens, gynaecoloog; Universitair Medisch Centrum Utrecht
• prof. dr RPTM Grol, hoogleraar kwaliteitsbevordering en -bewaking in de huisartsgeneeskunde; Universitair Medisch Centrum St Radboud, Nijmegen
• prof. mr GRJ de Groot, hoogleraar zorgverzekeringsrecht; Vrije Universiteit Amsterdam
• prof. dr JCJM de Haes, hoogleraar medische psychologie; AMC, Universiteit van Amsterdam
• drs RM den Hartog-van Ter Tholen, ministerie VWS, Den Haag, adviseur
• prof. dr GA den Hartogh, hoogleraar ethiek; Universiteit van Amsterdam
• mr dr AC Hendriks, gezondheidsjurist; Commissie Gelijke Behandeling, Utrecht
• dr WLM Kramer, kinderchirurg-kindertraumatoloog; Wilhelmina Kinderziekenhuis, Universitair Medisch Centrum Utrecht
• prof. dr ir FE van Leeuwen, hoogleraar epidemiologie; Nederlands Kanker Instituut, Amsterdam
• dr M van Leeuwen, algemeen secretaris, Gezondheidsraad; Den Haag (tot 1 mei 2005)
• mr dr J Legemaate, gezondheidsjurist; KNMG, Utrecht
• prof. mr HDC Roscam Abbing, hoogleraar gezondheidsrecht; Rijksuniversiteit Utrecht (tot 29 april 2005)
• prof. dr M de Visser; vice-voorzitter Gezondheidsraad, Den Haag
• prof. dr GMWR de Wert, hoogleraar biomedische ethiek; Instituut voor Gezondheidsethiek, Universiteit Maastricht
• prof. dr MA Verkerk, hoogleraar medische ethiek, Academisch Ziekenhuis Groningen
• prof. dr DL Willems, hoogleraar medische ethiek; AMC, Universiteit Amsterdam
• mr A Bood; Gezondheidsraad, Den Haag, secretaris
• dr WJ Dondorp; Gezondheidsraad, Den Haag, secretaris